Giới thiệu

Nợ khó đòi (Nợ xấu) là một thực tế không thể tránh khỏi đối với các doanh nghiệp có cấp tín dụng cho khách hàng. Khi khách hàng không thanh toán được số dư nợ và khoản nợ trở nên không thể thu hồi, doanh nghiệp phải ghi nhận đây là một khoản chi phí nợ xấu. Việc quản lý nợ khó đòi đúng cách là rất quan trọng để đảm bảo báo cáo tài chính chính xác và tuân thủ qui định về thuế.

Tại Việt Nam, Thông tư 99/2025/TT-BTC qui định các hướng dẫn cụ thể về việc trích lập dự phòng và xử lý xóa nợ  đối với các khoản phải thu khó đòi. Bài viết này sẽ tìm hiểu cách chức năng Quản lý Nợ Xấu của Sage X3 có thể được cấu hình và cập nhật trong gói pháp lý Việt Nam (Vietnam Legislation) v3.0.1 để tuân thủ các quy định  pháp luật của Việt Nam.

Hiểu về Nợ khó đòi trong bối cảnh Doanh nghiệp

Nợ khó đòi là khoản chi phí phát sinh khi khoản tín dụng đã cấp cho khách hàng được xác định là không thể thu hồi. Đây là một rủi ro mà các doanh nghiệp có cấp tín dụng (bán chịu) cho khách hàng đều phải lường trước, vì việc bán hàng hoặc cung cấp dịch vụ theo hình thức công nợ luôn tiềm ẩn khả năng khách hàng không thanh toán.

Hai phương pháp chính để ước tính

Có hai phương pháp chính để ước tính các khoản nợ khó đòi:

1. Phương pháp tỷ lệ phần trăm trên doanh thu – Ước tính nợ khó đòi dựa trên tỷ lệ phần trăm của doanh thu bán chịu.
2. Phương pháp tuổi nợ khoản phải thu – Phân loại các khoản phải thu theo tuổi nợ và áp dụng tỷ lệ trích lập dự phòng tăng dần đối với các khoản nợ lâu ngày hơn.

Tổng quan về quản lý Nợ Xấu trong Sage X3

Sage X3 cung cấp một quy trình xử lý nợ khó đòi linh hoạt, hỗ trợ ba loại giao dịch:

Loại	Mô tả	Có thể đảo ngược
Nợ phải thu khó đòi	Trích lập dự phòng ban đầu cho các khoản nợ có khả năng không thu hồi được	Có
Suy giảm giá trị	Ghi nhận sự sụt giảm giá trị của các khoản phải thu	Có
Xóa nợ (Dự phòng nợ phải thu khó đòi)	Loại bỏ hoàn toàn khoản nợ không thể thu hồi khỏi sổ sách	Không

Các tính năng chính

• Cấu hình tỷ lệ phần trăm linh hoạt cho các tính toán mặc định.
• Khả năng hoàn nhập bút toán đối với các khoản phải thu khó đòi và suy giảm giá trị.
• Các bút toán tự động có thể tùy chỉnh.
• Truy xuất nguồn gốc đầy đủ với khả năng xem chi tiết đến các giao dịch gốc.

Gói tuân thủ luật Việt Nam: Thông tư 99/2025

Tỷ lệ trích lập dự phòng cho các khoản nợ khó đòi

Quy định trích dự phòng nợ khó đòi dựa trên số ngày quá hạn của nợ phải thu (Phương pháp tuổi nợ khoản phải thu)

Số ngày quá hạn	Tỷ lệ	Mô tả
180 – 365 ngày	30%	6 tháng đến dưới 1 năm
366 – 730 ngày	50%	1 năm đến dưới 2 năm
731 – 1,095 ngày	70%	2 năm đến dưới 3 năm
> 1,096 days	100%	3 năm trở lên

Các bút toán kế toán

Dự phòng Nợ khó đòi:

• Nợ: Tài khoản Chi phí
• Có: Tài khoản Dự phòng Nợ khó đòi (229)

Xóa nợ khó đòi:

• Nợ: Tài khoản Dự phòng Nợ khó đòi (229)
• Có: Tài khoản Phải thu khách hàng (131)

Những điểm chính trong cấu hình

Chức năng này đã được tùy chỉnh và nâng cao trong bản cập nhật Gói pháp lý Việt Nam v3.0.1 để đảm bảo tuân thủ một cách chính xác. Các điểm nổi bật trong cấu hình bao gồm:

Bút toán tự động cho thị trường Việt Nam

Mã	Mô tả	Tham chiếu tiêu chuẩn
YBDR	Dự phòng Nợ khó đòi	BDDBR
YBDIM	Suy giảm giá trị	BDIMP
YBDWO	Xóa nợ	BDWO

Điều khoản Nợ khó đòi (theo Thông tư 99/2025)

Số ngày quá hạn	Tỷ lệ %	Mô tả
180	30%	6 tháng đến dưới 1 năm
366	50%	1 năm đến dưới 2 năm
731	70%	2 năm đến dưới 3 năm
1096	100%	3 năm trở lên

Sử dụng chức năng Quản lý Nợ khó đòi

Truy cập chức năng

Điều hướng tới:: Financials > Closing Processes > Bad Debt Management (BADBTGEN)

Các tiêu chỉ số lựa chọn chính

Khi xử lý nợ khó đòi, người dùng phải chỉ định:

• Company (bắt buộc)
• Number of Days – Lọc các chứng từ cũ hơn ngày tham chiếu trừ đi giá trị này.
• Reference Date – Ngày được sử dụng để lọc (ngày kế toán hoặc ngày quá hạn dựa trên tham số BDTDR).
• Management Rule – Nợ khó đòi, Suy giảm giá trị, Xóa Nợ, hoặc Tất cả các phương pháp.
• Action Type – Post (tạo mới) hoặc Reverse (đảo ngược bút toán đã tạo trước đó).
• Terms – Các điều khoản nợ khó đòi được cấu hình sẵn để tính toán tỷ lệ phần trăm.

Quy trình tạo mới (Post)

1. Xác định các tiêu chí lựa chọn và nhấp “OK”.
2. Xem lại lưới hiển thị các mục chưa thanh toán được lọc theo đối tượng (BP).
3. Chọn các mục cần xử lý (các hàng chuyển sang màu xanh khi được chọn).
4. Điều chỉnh tỷ lệ phần trăm hoặc số tiền nếu cần.
5. Nhấp “Create” và chỉ định ngày hạch toán.
6. Các bút toán được tạo tự động và ghi lại.

Quy trình đảo ngược (Reverse)

Quy trình đảo ngược chỉ khả dụng cho Nợ phải thu khó đòi và Suy giảm giá trị. Các bút toán xóa nợ không thể đảo ngược.

1. Chọn “Reverse” làm Loại hành động (Action Type).
2. Chọn các chứng từ cần đảo ngược từ danh sách đã lọc.
3. Sửa đổi số tiền đảo ngược nếu cần đảo ngược một phần.
4. Nhấp “Create” để tạo các bút toán đảo ngược.
5. Hệ thống tự động thực hiện đối trừ nếu cần.

Quy trình Xóa nợ

Quan trọng: Theo Thông tư 99/2025, việc xóa nợ trước tiên phải sử dụng khoản dự phòng nợ khó đòi để bù trừ cho khoản phải thu.

Điều kiện để xóa nợ theo quy định pháp luật:

• Có tài liệu chứng minh khách hàng mất khả năng thanh toán (phá sản, giải thể, qua đời hoặc mất tích).
• Khoản nợ đã quá hạn từ 3 năm trở lên (tỷ lệ dự phòng 100%).
• Đã thực hiện hết các biện pháp thu hồi nợ theo quy định của pháp luật.

Truy vấn Nợ khó đòi

Điều hướng tới: Financials > Inquiries > Bad Debts (CONSBDT)

Chức năng truy vấn này cho phép người dùng xem lại tất cả các chứng từ nợ khó đòi với các bộ lọc cho:

• Công ty và Site
• Khoảng ngày
• Khách hàng (Business Partner)
• Quy tắc quản lý

Kết quả hiển thị bao gồm các mục công nợ gốc, chứng từ nợ khó đòi, số tiền và ngày hạch toán. Số tiền đảo ngược được tô màu đỏ để dễ dàng nhận biết.

Lợi ích chính

Việc trích lập dự phòng và xóa nợ phải thu khó đòi không chỉ đơn thuần là tuân thủ quy định; mà còn giúp vận hành doanh nghiệp hiệu quả hơn. Với Sage X3 và gói phần mềm về luật pháp Việt Nam cơ bản của Ekino, Thông tư 99/2025 trở thành một bộ quy tắc tích hợp sẵn. Bạn có thể tính toán, hạch toán ghi nhận, đảo ngược , xóa nợ khi cần thiết và báo cáo một cách tự tin.

• Tuân thủ quy định – Phù hợp với Thông tư 99/2025.
• Tự động hóa – Giảm thiểu lỗi nhập liệu thủ công.
• Khả năng truy xuất – Cung cấp dấu vết kiểm toán đầy đủ.
• Hỗ trợ đa tiền tệ – VND và các loại tiền tệ khác.

---

Dù bạn cần kiểm tra nhanh mức độ sẵn sàng của hệ thống, một template cho thư mục theo tiêu chuẩn quy định Việt Nam, hay hỗ trợ triển khai để giúp hạn chế rủi ro nợ khó đòi, đội ngũ ekino Việt Nam có thể giúp bạn đạt được mục tiêu nhanh chóng và đảm bảo tuân thủ kiểm toán. Hãy liên hệ với chúng tôi tại contact@ekino.vn.